Roskilde Domkirke: koninklijk Denemarken
Stel je voor: je loopt door een kerk van rode baksteen en overal om je heen liggen koningen en koninginnen begraven. Misschien denk je aan de Nieuwe Kerk in Delft. In Roskilde ga je een stap verder. Hier vind je eeuwen Deense koningsgeschiedenis, een orgel van een Nederlandse bouwer en een kapel in Nederlandse renaissancestijl.
Je stapt de kerk binnen en kijkt omhoog. Boven je spant een hoog gewelf, om je heen staan grafmonumenten en achter elk ervan schuilt een koning of koningin. Je kent dit gevoel misschien van de Nieuwe Kerk in Delft, waar het huis Oranje-Nassau al eeuwen wordt bijgezet. In Roskilde heeft de Deense koninklijke familie zo'n plek. Alleen is het hier nog net iets groter, en vol onverwachte Nederlandse details.
Roskilde Domkirke staat sinds 1995 op de UNESCO-Werelderfgoedlijst. De rode bakstenen kerk domineert de skyline van de stad en vertelt bijna duizend jaar verhaal over koningsmacht, bouwkunst en kerkelijk leven. Het is de beroemdste gravenkerk van Denemarken en een van de mooiste cultuurbestemmingen op Seeland.
Waarom Delft de beste ingang is
Wie de Nieuwe Kerk in Delft kent, begrijpt Roskilde meteen. Daar rust het huis Oranje-Nassau, hier de Deense koningen. Aan de kerk worden 40 koningen en koninginnen verbonden, van wie 37 graven met zekerheid bekend zijn. De kerk is dus een monument, een nationaal gedenkteken en nog steeds een kerk waar diensten en concerten plaatsvinden.
Daarna wordt het verhaal anders. Waar Delft vooral bij één familie hoort, loop je in Roskilde langs graven uit verschillende eeuwen en zie je hoe elke tijd zijn eigen beeld van het koningschap neerzette. Van eenvoudige sarcofagen tot rijk versierde grafmonumenten. Juist dat maakt de kerk zo bijzonder: in Europa zijn er maar weinig plekken waar een koninklijke begraaftraditie zo lang is doorgegaan.
Rode baksteen en een kerk als architectuurmuseum
Roskilde Domkirke werd gebouwd aan het eind van de 12e eeuw en geldt als een van de eerste grote kerken in Europa die helemaal van baksteen zijn gemaakt. De gotiek kwam toen net naar Noord-Europa, en deze kerk werd een voorbeeld voor latere kerkbouw in de regio. UNESCO noemt juist dat belang voor de verspreiding van de baksteenarchitectuur.
Als Nederlander herken je dat materiaal. Ook thuis bouwde men eeuwenlang met baksteen. Hier zie je hoe ver die traditie reikte, tot ver in het noorden. In de loop der eeuwen kreeg de kerk er kapellen, torenspitsen en bouwstijlen bij. Daardoor lijkt de kathedraal vandaag bijna een architectuurmuseum, waarin verschillende periodes in één gebouw samenkomen.
Op zoek naar de Nederlandse sporen
Dit maakt Roskilde voor Nederlandse bezoekers extra leuk: er zijn drie Nederlandse verbindingen om op te letten. Je kunt ze als een kleine speurtocht gebruiken.
Het orgel is de bekendste. De Nederlandse orgelbouwer Herman Raphaëlis bouwde het in 1554 en 1555. Sindsdien is het instrument meerdere keren verbouwd. De restauratie die in 1991 werd afgerond, volgde een plan van de Nederlandse orgeldeskundige Cornelius H. Edskes. Het orgel wordt nog steeds gebruikt bij diensten en concerten. Wil je het horen, kijk dan vooraf op de website of je bezoek past bij het programma.
Ook de kapel van Christiaan IV heeft Nederlandse wortels. De broers Lorenz en Hans van Steenwinckel de Jongere maakten hem, in een stijl die de kathedraal beschrijft als geïnspireerd door de Nederlanden. Zo zie je hoe ideeën en vakmanschap tussen de landen heen en weer reisden.
En dan is er nog het altaarstuk. Dat komt uit Antwerpen, in het huidige België. In die tijd hoorde dat gebied bij de Nederlanden. Zo vertelt het hoogaltaar iets over de kunsttraditie waar ook Nederlanders deel van uitmaken.
Dit mag je niet missen
Je hoeft niet alles te bekijken. Kies een paar plekken en neem de tijd.
Begin bij het grafmonument van Margaretha I, de koningin die de Unie van Kalmar tot stand bracht. Haar verhaal is menselijk en tastbaar, en het geeft het bezoek een gezicht. Loop dan door naar de kapel van Christiaan IV en kijk naar het Nederlandse stempel. Daarna volgt het orgel.
Voor kinderen en voor wie van details houdt, zijn er twee leuke dingen. Het drakenuurwerk uit ongeveer 1500 heeft op elk heel uur een klein optreden, met beweging en geluid. Het slaat alleen niet tijdens bepaalde kerkelijke handelingen. En de Koningszuil laat hoogtemerken zien van koninklijke bezoeken, een mooie aanleiding om te praten over de mensen achter de monumenten.
Een dag in Roskilde
Roskilde is een van de oudste steden van Denemarken en was eeuwenlang een religieus en politiek centrum. De stad ligt aan de Roskildefjord. Combineer je bezoek aan de kathedraal met een lunch in het centrum en een wandeling door de oude binnenstad.
Wie daarna nog meer geschiedenis wil, loopt door naar het Vikingschepenmuseum aan het fjord. Daar staan de vijf originele Skuldelev-schepen. Zo wordt een kerkbezoek een volledige dag vol cultuur, geschiedenis en stadsleven.
Een uitstapje vanuit je vakantiehuis op Seeland
Verblijf je in een vakantiehuis op Seeland? Dan ligt Roskilde op redelijke afstand van Kopenhagen, Noord-Seeland en het Isefjordgebied. Combineer het bezoek met natuur in Nationaal Park Skjoldungernes Land of met een fietstocht langs het fjord.
Hebben wij je volgende vakantiehuis op Seeland gevonden?
Praktische informatie
Roskilde Domkirke werd in 1995 opgenomen op de UNESCO-Werelderfgoedlijst. Meer informatie vind je op de officiële website:
https://roskildedomkirke.dk/