Kastelen in Denemarken: 9 mooie plekken
Achter de oude kasteelmuren schuilen verhalen over koninklijke feesten, machtsstrijd, liefde, gevangenschap en het harde werk van het personeel. Veel kastelen en landhuizen openen hun deuren voor bezoekers en meerdere liggen vlak bij populaire vakantiehuisgebieden. Ga mee naar binnen in negen historische kastelen en burchten, waar het verleden nog altijd voelbaar is.
Een mooi kasteel vanuit het kasteelpark bekijken is één ding. Iets heel anders is het om over de drempel te stappen en te staan in de kamers waar koningen, koninginnen en adellijke families ooit hun leven leidden.
Misschien kraken de vloerplanken. Misschien hangen de portretten van de voorouders nog aan de muren. En misschien merk je dat het leven achter de deftige gevels niet altijd zo romantisch was als de gebouwen doen vermoeden.
Denemarken heeft honderden kastelen en landhuizen. Veel zijn privéwoningen, maar een reeks historische gebouwen is open voor iedereen. Hier kom je heel dicht bij de Deense geschiedenis.
Kasteel Fredensborg: op bezoek bij de koninklijke familie
Aan het Esrum-meer in Noord-Seeland ligt Kasteel Fredensborg, dat nog steeds door de koninklijke familie wordt gebruikt. Het barokke kasteel werd in 1722 ingewijd als lustslot voor Frederik IV en vormt sindsdien het decor voor zowel privéfamiliefeesten als officiële staatsbezoeken.
Normaal zijn de koninklijke vertrekken gesloten voor het publiek. Maar in een korte periode in de zomer gaan de deuren open voor rondleidingen, waarbij gasten ook het privégedeelte van de kasteeltuin van de koninklijke familie kunnen bezoeken. De rest van het jaar is de openbare kasteeltuin toegankelijk.
Fredensborg is een logische uitstap vanuit de vakantiehuisgebieden bij Hornbak, Gilleleje en Tisvildeleje op Seeland.
Kasteel Frederiksborg: koninklijke pracht in Hillerod
Kasteel Frederiksborg verheft zich met torens, spitsen en rode bakstenen gevels midden in het Slotssø in Hillerod. Christian IV liet het huidige renaissancekasteel bouwen, en hoewel een hevige brand in 1859 grote delen van het gebouw verwoestte, werd het kasteel later herbouwd. Tegenwoordig is het een museum.
Hier beleef je de Riddersalen (de Ridderzaal), de weelderige kasteelkerk, historische vertrekken en een grote verzameling portretten van mensen die de Deense geschiedenis hebben gevormd. Na het bezoek kun je een wandeling maken door de indrukwekkende barokke tuin met geometrische bedden, terrassen en fonteinen.
Over de met kinderkopjes geplaveide brug en door de rode bakstenen poort kom je bij Kasteel Frederiksborg in Hillerod. Achter de lage pannendaken steken de groene koperen torens boven de slotgracht uit.
Kasteel Gavno: adelsgeschiedenis tussen bloemen en schilderijen
Ten zuiden van Nastved ligt Kasteel Gavno, omringd door een groot kasteelpark dat vooral bekend is om zijn kleurrijke bloemperken. Maar er zijn ook goede redenen om naar binnen te gaan. Het kasteel bevat historische vertrekken en een grote privéschilderijenverzameling die vertelt over generaties adellijke bewoners en hun leven.
De kasteelkapel heeft haar wortels in de middeleeuwen, toen Gavno een nonnenklooster was. Een bezoek is te combineren met een uitstap vanuit de vakantiehuisgebieden bij Karrebaksminde, Eno of de kust van Zuid-Seeland op Seeland.
Kasteel Egeskov: een kasteel waar nog steeds mensen wonen
Op Funen ligt Egeskov, een van de bekendste renaissancekastelen van Denemarken, omringd door slotgrachten en een groot kasteelpark. Het kasteel werd in de 16e eeuw gebouwd en wordt nog steeds bewoond.
In het bezoekseizoen loop je door historische vertrekken met meubels, schilderijen en voorwerpen die vertellen over het leven van de generaties op het kasteel. Dat geeft de beleving een bijzonder karakter, want Egeskov is niet alleen een museum, maar ook een thuis met een lange familiegeschiedenis. Buiten wachten tuinen, doolhoven, speeltuinen en tentoonstellingen met onder meer oldtimers en vliegtuigen.
Als je een vakantiehuisvakantie op Funen doorbrengt, kun je op Egeskov gemakkelijk het grootste deel van een dag zoet zijn.
Koldinghus: het koningskasteel dat afbrandde
Midden in Kolding staat Koldinghus, dat al meer dan 750 jaar deel uitmaakt van de Deense geschiedenis. Het kasteel was middeleeuwse burcht, koninklijke residentie en renaissancekasteel. Maar in 1808 ging het mis toen een hevige brand grote delen van het gebouw in puin legde.
Jarenlang stond Koldinghus als romantische ruïne, voordat een grondige restauratie het kasteel nieuw leven gaf. Tegenwoordig loop je tussen oud metselwerk en moderne architectuur, die het verschil tussen verleden en heden duidelijk laat zien. Het kasteel bevat historische zalen, tentoonstellingen en collecties met onder meer koninklijke voorwerpen.
De groene heuvel op wacht Koldinghus. Het kasteel ligt hoog boven het gras met zijn grote rode pannendak, de lichte bakstenen gevel, de donkere houten bekleding en het ronde torentje op de hoek, en een smalle trap en een pad leiden je naar de ingang. Onder een heldere blauwe lucht en tussen grote loofbomen is het makkelijk te zien waarom het kasteel al vanuit het park de blik trekt.
Kasteel Sonderborg: koninklijke gevangenschap en de geschiedenis van het grensland
Aan de havenkant van Sonderborg ligt een kasteel waar het drama niet alleen in de geschiedenisboeken staat. Hier zat de afgezette koning Christian II in de 16e eeuw gevangen. Later kreeg het kasteel betekenis in de wisselvallige geschiedenis van Zuid-Jutland, de hertogdommen en de verhouding tussen Denemarken en Duitsland.
Tegenwoordig is in Kasteel Sonderborg een museum gevestigd, waar je historische vertrekken, de Ridderzaal en de kapel van koningin Dorothea kunt bezoeken. De tentoonstellingen vertellen onder meer over de oorlogen van de 19e eeuw en de hereniging (Genforeningen) in 1920. Voor Duitse gasten is het kasteel extra interessant, omdat zoveel van de geschiedenis gedeeld wordt door de landen aan weerszijden van de grens.
Gammel Estrup: het leven boven en beneden
Op Djursland ligt Gammel Estrup, waar tegenwoordig het Deense Landhuizenmuseum (Danmarks Herregårdsmuseum) is gevestigd. Hier gaat het verhaal niet alleen over de adellijke families die in de mooie vertrekken woonden. Je ziet ook de werkplekken van het personeel en krijgt inzicht in het dagelijks leven dat een groot landhuis draaiende hield.
De heren hadden feesten, mooie meubels en portretten aan de muren. In de keuken moest er juist eten op tafel komen, hoeveel gasten er ook kwamen. Juist het contrast tussen die twee werelden maakt Gammel Estrup interessant. Het landhuis ligt bij Auning en is een logische uitstap vanuit de vakantiehuisgebieden op Djursland.
Over de gemetselde brug wacht Gammel Estrup achter een rij strak gesnoeide bomen. De rode bakstenen van het landhuis, de twee ronde hoektorens, de torenklok in de trapgevel en de kleine spitsen met windvanen maken van de gevel een kleine reis op zich. De stenen muur op de voorgrond en de gewelfde brug leiden je blik helemaal naar de poort.
Kasteel Voergaard: kunstschatten en spookachtige sagen
Ten noorden van de Limfjord, vlak bij Dronninglund, ligt Kasteel Voergaard met zijn rode renaissancegevels en brede slotgracht. Binnen wachten historische salons, schilderijen, meubels en een grote verzameling Franse kunstvoorwerpen.
Tijdens de rondleidingen wordt ook het verhaal verteld van de vroegere eigenaren, onder wie de beruchte Ingeborg Skeel. Zij komt voor in meerdere lokale sagen, waarin ze wordt afgeschilderd als een ongewoon hardvochtige landeigenares. Hoeveel daarvan historische waarheid is en hoeveel volksverhaal, is een andere kwestie. Maar de verhalen geven de rondleiding een extra dimensie.
Voergaard is vooral interessant voor vakantiegangers bij Saby, Asaa, Hals en aan de Noord-Jutse oostkust, in Noordoost Jutland.
Burcht Spottrup: terug naar de middeleeuwen
Op Salling, niet ver van de Limfjord, ligt Burcht Spottrup, omringd door wallen en grachten. Hier ben je ver weg van het feestleven van de elegante barokkastelen. Spottrup werd aan het begin van de 16e eeuw gebouwd en behoort tot de best bewaarde middeleeuwse burchten van Denemarken.
Als je door de poort naar de oude vertrekken loopt, krijg je een gevoel van hoe een versterkte burcht haar bewoners moest beschermen tegen ongewenste gasten. De burcht heeft onder meer een ridderzaal, en buiten ligt een tuin geïnspireerd op de geneeskrachtige planten en kruiden van de middeleeuwen. Een bezoek is te combineren met een uitstap naar Salling, Fur of de omgeving van de Limfjord.
Een andere uitstap vanuit het vakantiehuis
Denemarken is internationaal bekend om Kasteel Kronborg bij Helsingor, waar Shakespeare zijn Hamlet liet spelen. Maar overal in het land zijn nog veel meer kastelen en landhuizen waarvan de deuren ook voor bezoekers opengaan.
Sommige zijn ingericht als museum. Andere dienen nog altijd als privéwoning, waar gasten alleen op bepaalde tijden of met een gids binnen mogen. Het is daarom verstandig om openingstijden en mogelijkheden voor een rondleiding na te gaan voordat je erheen gaat.
Daar staat tegenover dat een kasteelbezoek een vakantiedag een heel andere inhoud kan geven dan weer een dag op het strand. En misschien wordt de geschiedenis juist het levendigst wanneer je in een oude ridderzaal, een landhuiskeuken of een koninklijk vertrek staat.
Praktische informatie
De toegangsvoorwaarden verschillen van kasteel tot kasteel. Frederiksborg, Koldinghus, Kasteel Sonderborg en Gammel Estrup zijn musea met vaste openingstijden. Egeskov en Gavno zijn alleen seizoensgebonden van binnen toegankelijk, terwijl Voergaard alleen met een rondleiding te bezoeken is.
Kasteel Fredensborg opent normaal alleen in een beperkte zomerperiode voor rondleidingen, en tickets moeten vooraf worden gereserveerd. Kijk altijd op de officiële websites van de kastelen voor de actuele bezoekvoorwaarden, vooral als je de historische vertrekken van binnen wilt zien.